FADECO Community Radio - 2025-11-25T00:00:00.623Z

Kutubia nyinyi ni halmashauri kama serikali lakini ziko taasisi nyingine za kiserikali unaona kama takukuru na maeneo mengine huwa wanaanzisha klabu mbalimbali hata mashuleni watoto kwanza kujifunza masuala ya lishe na kuelimishana shuleni baada akiwa wadogo.

Mimi na mpango gani kuhusiana na suala la lishe na lenyewe likaanzia kule shuleni licha ya watoto kuwahamasisha wapate uji wapate lishe safi na chakula shuleni lakini pia wakawa na wazee wa klabu za kusaidia kuelimishana na masuala ya lishe nawakumbusha wazazi wa asante ndugu mtangazaji.

Kama ulikuwa haujali ziwa, lakini leo nikujulishe klabu za lishe na afya zipo mashuleni mmm na watoto wanafundishwa.

Mmh si zina ufanisi masiko ondari ziko kwenye.

Mmh watoto wanafundishwa maswala ya lishe na afya.

Ufanisi wake ukoje sasa.

Kwani si wake sio mbaya yapo tu tuna tuna malengo pia yakuja kuwaita walimu wale wa afya na lishe pale mashuleni kuwajengea uwezo juu hasa kwenye utoaji wa elimu ya lishe ili waendelee kwenda ku kuwaelimisha zaidi watoto waliopo mashuleni kupitia hizo.

Kwa mfano wilaya bibi huyo shule zaidi ya mia 17 za msingi lakini shule za sekondari ni zipi ni zaidi ya 28.

Elimu hii imefika kwenye shule zote.

Elimu ipo kwenye shule takriban 92 ambazo zimeshafikia eazi zimeshafikiwa lakini ambao bado hawajafikiwa bado tunaendelea kuhamasisha wafanye hivyo ili wote ni lengo letu ni kuwafikia shule zote maana ya elimu ya lishe ni muhimu na mtoto au watoto walioko shuleni ndio wazazi wa baadaye ndio wanawe ni mabalozi wakitoka kule mashuleni wanaenda kuwaeleza wazazi wao.

Mwishowe tunapata mabadiliko ambayo.

Yatakuwa ni ya haraka.

Mm-hmm naam tunapoelekea kuchapo endelea kuadhimisha siku ya lishe kitaifa kupitia vikao mbalimbali vya lishe ambayo kikishiriki na kuviona wadau wa lishe wamekuwa wakiwasilisha taarifa zao kuhusiana na jinsi ambavyo ndio kuhamasisha lakini pia wewe mwenyewe kupitia taarifa zako umekuwa ukionyesha takwimu za wanafunzi wanaopata chakula shule ni uji shuleni na kadhalika kuna kipi cha kuiambia jamii kwa sababu tumekuwa tukiona hasa upande wa.

Shule za msingi baadhi ya kata wanakuwa wakati mwingine ziko nyuma kitakwimu na upande mwingine shule za sekondari zinakuwa ziko nyuma hazitoi huduma inayojitosheleza kukuta shule inatoa inahesabika inatoa chakula, shuleni au uji shuleni, lakini idadi ya watu ambao wanategemea chakula shuleni inakuwa hataniwi wachache vipi mmejipangaje katika hili? Katika hili tumejipanga vyema maana.

Kupitia vikao tumeunda timu ambayo iliwe ina ilichambua shule zile zote zinazoonekana sio wanafunzi wote hasa walio wengi hawapati uji shuleni tumezijenga na tumewezeshwa na mkurugenzi tumeshaanza kuzipitia hizo shule na kuongea na kamati za shule kwa chakula na kuongea na kamati za vijiji, kamati za kata na na kamati za chakula.

Shuleni zile ambazo zinaundwa na wazazi wenyewe.

Tumeongea nao wengi tumejua changamoto zao tumetoa ushauri wao na watume tumetoa maoni na tumetoa maelekezo nini kifanyike ili kuhakikisha watoto wote wanapata chakula shuleni na bado tunaendelea kwa shule ambazo bado hatujasikia.

Nafikiri tukija kumaliza hili zoezi nafikiri kuja kufikia mwezi wa 6 na shule zote zitakuwa zinatoa chakula shuleni naam kwa watoto wote.

Ndio ni mfumo gani ambao unatumika sasa kwa wazazi kuhamasisha ku kuchangia kwa sababu zoezi lenyewe kutokana na sera wanasema wazazi nirudi wakubali wakati mwingine nguvu kidogo inatumika mfumo gani ambavyo vinasaidia watoto hawa ambao hawapati chakula kwenye shule ambazo zilikuwa ni wagumu kuchangia tulienda tukabaini saa nyingine tulikuta changamoto ziko kwa uongozi wao wenyewe unakuta hakuna maelewano kati ya uongozi wa shule na kijiji au na wale wazazi au kuna mtu mmoja.

Anaenda anatoa taarifa zisizo sahihi kwa jamii, kwa hiyo inasababisha watu kuwa na taarifa tofauti tofauti mwishowe wanashindwa kuchanga awaelewi, lakini pia tuliona kwamba baadhi ya wazazi ni wazembe.

Kwa hiyo yule ambaye ni mzembe mwingine aoni sio lazima huyo ndogo.

Mwalimu akishafikisha orodhesha waliochanga wale wanaobaki anampelekea mtendaji mtendaji wanaitwa pale katani au kwenye ofisi za kijiji.

Wanaulizwa kwa nini hawachangi nao wanasema na mwisho wa siku anatoa hilo tatizo mzazi anaendelea kuchangia wapi? Mm hmm sana lishe ni mtambuka na ni nzuri zaidi kwa ajili ya watoto wa sasa ndio maana imejikita zaidi kasema shuleni kwa sababu ni 1 kati ya ajenda ambayo imekuwa ikipigiwa upatu wa kila mtoto aweze kupata chakula ama uji shuleni ni athari gani kwa sababu ku athari zipo athari za muda mfupi na athari za muda mrefu.

Mtoto asipopata chakula shuleni ni athari gani za muda mfupi anaweza kazipata lakini pia ni athari gani za muda mrefu ambazo zitasababisha pengine changamoto kutokana na kukosa lishe akiwa bado mdogo sasa asipopata chakula shuleni kwanza yule mtoto anaweza akapata mtoto amekula 03:00 za usiku anasubiri kura tena.

Kesho yake 10:00 jioni hiyo mtoto kwa muda mrefu tumbo linakaa bila chakula.

Kwa hiyo magonjwa ya ya tumbo kama vidonda vya tumbo huyo mtoto vitamu waathiri, lakini pia huyo mtoto ataathirika kirisha ataathirika kiafya hata kinga yake ya mwili itashuka tutajikuta muda mrefu wewe mtoto anaumwa kwa sababu.

Klabu ya kutokula muda mrefu, kwa hiyo kinga zake za mwili zinashuka.

Mheshimiwa anaweza akashindwa kuhudhuria masomo yake.

Tunapata utoro tunapata watoto hawafaulu watoto wanakuwa na mimba za utotoni watoto wanaacha shule kwa sababu ya ya kutokula chakula shuleni pia watoto wengine wanakula wengine awali saa nyingine ni ukatili tunapata unyanyasaji wa watoto kisaikolojia mm hmm vipi kwa wale ambao hawajabahatika kwenda shuleni? Na mpango gani mlio nao kwa sababu tunaona sasa kwenye miji ambayo inakuwa hii kwa biharamuro ukiangalia Biharamulo mjini wapo baadhi ya watoto ni kama machokoraa hivi wako mtaani ingawa sio wengi ni wachache ukienda nyakanazi tutakutana nao kwa hivyo wanazuru wanauza mikate wanafanyaje mwingine lishe yao haizingatii vile ukienda nyakahura nyakanazi kabindi watoto wa hivi tunawaona ni mkakati gani mlionao na wenyewe kuweza kuwafikia pengine kuwasaidia katika swala zima? Lishe.

Watoto wao mpaka ni tuna mpango wa kuja kukaa kama timu na watu wa ustawi mm hushirikiana na watendaji wa kata na vijiji tuweze kuwatambua wale wale watoto na tuweze kutambua wanatokea wapi kuwaunganisha na familia zao waende kwa wazazi wao na wao waweze kupata malezi wanayostahili mmm na kwa wazazi sasa mzazi ambaye nakusikiliza sasa hivi yuko na mtoto nyumbani.

Kabla shuleni au haji hapeleki chakula shuleni kwa mtoto akanipa kuwa anasoma huna kipi cha kumwambia mimi ninacho wasihi niwaombe wazazi tupeleke watoto tuwapeleke watoto shule na tuwape mahitaji yao yote yanayohitajika pale shuleni ikiwemo na chakula kwa sababu ni wajibu wa mzazi kufanya hivyo.

Na.

Na ndio maana mzazi serikali inaona mzazi ana mzigo mkubwa ikamwondolea karo atamwondolea vitu vingine lakini chakula na mahitaji mengine mzazi anabidi awajibike kwa ajili ya mtoto wake ili baadaye aweze kutengeneza mtoto ambaye atakuwa ana manufaa kwake kwa jamii na taifa kwa ujumla.

Maana huyu ndio baadaye atakayekuja kumfaa pale atakapokuwa hana nguvu na atakuja tufaa watu wengine.

Kwa hiyo ni muhimu wazazi tuwajali watoto wetu.

Ili baadaye wana wenyewe waje watujali usipowajali basi na sisi watoto wakienda tofauti tusilalamike lakini nawasihi wazazi tutimize wajibu wetu na ndio tuliyopewa na Mungu.

Mungu alikuwa amini akakupa mtoto maana kuna wengine wanatafuta watoto hawapati lakini Mungu amekuwa amina amekupa mtoto basi mpya haki zake zote.

Asante kila mzazi akitimiza wajibu wake kwa ajili ya kutunza mtoto zipo zana mbalimbali kwa wazazi na sasa kule Vijijini, anasema mtoto anapokwenda.

Hata shuleni baada anakuja na kula nyumbani ndio sababu wazazi wengine hawachangi hii ina wenyewe umejipangaje kuiondoa.

Kwa sababu hiyo dhana mara nyingi kwa zikizungumzwa na wengine anasema tunachanga vyakula vinaisha haraka mashuleni.

Mnafanyaje katika hili.

Ah hiyo.

Wazazi wa wakati wanachagua zile kamati za chakula tu za wazazi za habari, shuleni wachague watu ambao ni waaminifu mmm na wakati wanakadi.